به گزارش روابط عمومی شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی سیستان و بلوچستان؛ یکی از آموزه‌های مهم قرآن کریم درباره مسئولیت اجتماعی در برابر ظلم، در ماجرای قوم ثمود و ناقه حضرت صالح(ع) آشکار می‌شود. قرآن تصریح می‌کند که مباشر اصلی این جنایت فردی خاص و شقی‌ترین فرد آن قوم بود؛ چنان‌که در سوره شمس آمده است: «إِذِ انبَعَثَ أَشْقَاهَا». با این حال هنگامی که قرآن از پیامد این جنایت سخن می‌گوید، عذاب الهی را متوجه همه قوم می‌داند و می‌فرماید: «فَدَمْدَمَ عَلَیْهِمْ رَبُّهُم بِذَنبِهِمْ فَسَوَّاهَا».سکوتی که به گناه جمعی تبدیل شد نکته قابل توجه آن است که قرآن در برخی آیات، این عمل را به صورت جمعی به قوم نسبت می‌دهد؛ چنان‌که در سوره اعراف آمده است: «فَعَقَرُوا النَّاقَةَ وَعَتَوْا عَنْ أَمْرِ رَبِّهِمْ». مفسران اسلامی از جمله علامه طباطبایی در تفسیر المیزان توضیح داده‌اند که این نسبت جمعی به دلیل رضایت و سکوت عمومی جامعه در برابر آن جنایت بوده است؛ به این معنا که وقتی جامعه‌ای در برابر ظلم واکنش نشان ندهد، آن عمل به همه آنان منسوب می‌شود.همان منطق در فرهنگ عاشورا همین قاعده در فرهنگ عاشورا نیز با بیانی روشن دیده می‌شود. زیارت عاشورا که از متون معتبر و عمیق شیعی است، تنها قاتلان مستقیم امام حسین(ع) را مورد لعن قرار نمی‌دهد؛ بلکه گروه دیگری را نیز در دایره مسئولیت قرار می‌دهد. در این زیارت آمده است: «وَلَعَنَ اللّهُ أُمَّةً سَمِعَتْ بِذلِکَ فَرَضِیَتْ بِهِ»؛ یعنی خداوند لعنت کند امتی را که ماجرای کربلا را شنیدند و به آن رضایت دادند.معیار مسئولیت در نگاه دینی در این بیان، معیار مسئولیت صرفاً حضور در میدان نبرد نیست؛ بلکه حتی شنیدن یک جنایت و رضایت قلبی به آن نیز انسان را در صف ظالمان قرار می‌دهد. از همین رو زائر در ادامه زیارت عاشورا با اعلام برائت از ظالمان، موضع خود را در برابر این جریان تاریخی مشخص می‌کند و می‌گوید: «اللهم إنی أتقرب إلیک بالبراءة منهم». عاشورا؛ معیار دائمی موضع‌گیری مقایسه این دو منبع مهم نشان می‌دهد که در منطق قرآن و فرهنگ عاشورا، ظلم پدیده‌ای صرفاً فردی نیست. ممکن است یک فرد ضربه نهایی را وارد کند، اما اگر جامعه‌ای آن را بپذیرد، توجیه کند یا در برابر آن سکوت نماید، در مسئولیت آن شریک خواهد بود. از این منظر، سکوت در برابر ظلم می‌تواند به معنای مشروعیت‌بخشی به آن تلقی شود.بر همین اساس، عاشورا تنها یک حادثه تاریخی نیست، بلکه معیاری دائمی برای سنجش موضع انسان‌ها در برابر حق و باطل است. همان‌گونه که در ماجرای قوم ثمود سکوت عمومی زمینه عذاب جمعی را فراهم کرد، در حادثه کربلا نیز بی‌تفاوتی بخشی از جامعه در استمرار ظلم نقش داشت. این آموزه یادآور می‌شود که در فرهنگ اسلامی، مسئولیت انسان تنها به رفتار فردی او محدود نیست؛ بلکه موضع او در برابر ظلم و عدالت نیز تعیین‌کننده سرنوشت اخلاقی و اجتماعی او خواهد بود.نویسنده : حجت الاسلام و المسلمین امین کریمی‌پورمدیر رسانه شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی سیستان و بلوچستانهشتگ‌ها: #عاشورا #قرآن_کریم #مسئولیت_اجتماعی #نهضت_حسینی #امر_به_معروف #مبارزه_با_ظلم