تأملی در نسبت جهاد و تقوا در قرآن
تقوا در میدان نبرد؛ آزمون قانون‌مداری در سخت‌ترین لحظه‌ها
تقوا در منطق قرآن صرفاً یک حالت درونی یا گوشه‌نشینی اخلاقی نیست، بلکه حرکتی آگاهانه در مسیر زندگی همراه با مراقبت دقیق از قوانین الهی است. در چنین نگاهی، میدان‌های سخت زندگی ـ به‌ویژه عرصه جهاد و دفاع ـ جایی است که حقیقت تقوا بیش از هر زمان دیگری آشکار می‌شود.
به گزارش روابط عمومی شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی سیستان و بلوچستان؛ در فهم رایج، گاهی تقوا به معنای پرهیز و فاصله گرفتن از صحنه‌های پرتنش زندگی تلقی می‌شود، اما در تلقی امام شهید خامنه‌ای عزیز از مفهوم تقوا از قرآن کریم در تفسیر سوره مبارکه بقره تصویری متفاوت و پویا از این مفهوم ارائه می شود. تقوا در حقیقت نوعی حرکت هدفمند در مسیر زندگی است که با مراقبت دائمی از حدود و قوانین الهی همراه است؛ گویی انسان در جاده‌ای پرخطر حرکت می‌کند و لحظه‌ای چشم از تابلوهای راهنما و خطوط مسیر برنمی‌دارد.در این نگاه، تقوا زمانی معنا پیدا می‌کند که انسان در دل حرکت و کنش اجتماعی قرار داشته باشد. اگر بخواهیم این مفهوم را به صورت نمادین توضیح دهیم، می‌توان گفت تقوا حاصل ترکیب «حرکت در مسیر زندگی» و «پایبندی دقیق به قوانین الهی» است؛ حرکتی که هرچه پیچیده‌تر و پرخطرتر باشد، میزان مراقبت از قانون نیز اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.جهاد؛ حرکت در مسیر قانون قرآن کریم در آیات متعددی پیش از فرمان به جهاد، انسان را به تقوا فرا می‌خواند. در آیه ۳۵ سوره مائده آمده است: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَابْتَغُوا إِلَیْهِ الْوَسِیلَةَ وَجَاهِدُوا فِی سَبِیلِهِ». ترتیب این فرمان‌ها معنادار است؛ نخست تقوا و مراقبت از حدود الهی، و سپس ورود به میدان جهاد. این یعنی حرکت مبارزاتی بدون چارچوب‌های اخلاقی و الهی، نه تنها ارزشمند نیست بلکه می‌تواند به طغیان و بی‌عدالتی منتهی شود.عیار تقوا در سختی‌ها در آیه ۴۴ سوره توبه نیز کسانی که در لحظه‌های دشوار از جهاد شانه خالی نمی‌کنند، به عنوان «متقین» معرفی می‌شوند. این تعبیر نشان می‌دهد تقوا تنها در فضای آرامش معنا ندارد؛ بلکه در بزنگاه‌هایی که انسان باید از مال و جان خود بگذرد، میزان پایبندی او به قوانین الهی آشکار می‌شود.قانون در اوج خشم یکی از روشن‌ترین جلوه‌های این منطق در آیه ۱۹۴ سوره بقره دیده می‌شود؛ جایی که قرآن اجازه دفاع و مقابله به مثل را صادر می‌کند، اما بلافاصله فرمان می‌دهد: «وَاتَّقُوا اللَّهَ». این تأکید نشان می‌دهد حتی در لحظه‌ای که خشم و احساسات به اوج می‌رسد، انسان حق ندارد از مرز عدالت عبور کند. در حقیقت تقوا همان ترمزی است که اجازه نمی‌دهد حرکت دفاعی به ظلم و تجاوز تبدیل شود.اقتدار همراه با تقوا در آیات دیگر، از جمله آیات ۳۶ و ۱۲۳ سوره توبه، قرآن مسلمانان را به آمادگی و اقتدار در برابر دشمنان فرا می‌خواند؛ اما در کنار این فرمان، بار دیگر یادآور می‌شود که نصرت الهی تنها شامل حال کسانی است که در سخت‌ترین شرایط نیز حدود الهی را رعایت می‌کنند. اقتدار و صلابت اگر از چارچوب تقوا خارج شود، به خشونت و ستمگری تبدیل خواهد شد.در جمع‌بندی باید گفت در منطق قرآن، میدان جنگ محل تعطیلی اخلاق و قانون نیست؛ بلکه دقیقاً همان نقطه‌ای است که حقیقت تقوا آشکار می‌شود. متقی واقعی کسی است که نه تنها در آرامش و امنیت، بلکه در اوج بحران و درگیری نیز مراقب است قدمی خارج از خطوط عدالت و قوانین الهی برندارد.نویسنده : حجت‌الاسلام والمسلمین امین کریمی‌پور مدیر رسانه‌ای شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی سیستان و بلوچستانهشتگ‌ها: #تقوا #جهاد #اخلاق_در_جنگ #قرآن_کریم #قانون_الهی #اندیشه_اسلامی #ایران #جنگ_شناختی