یادداشت تحلیلی، تبیینی
جنگ روایت‌ها؛ وقتی ادعاها جای واقعیت میدان را می‌گیرد
در بسیاری از منازعات معاصر، نبرد تنها در میدان نظامی جریان ندارد، بلکه عرصه رسانه و افکار عمومی به یکی از مهم‌ترین میدان‌های رقابت تبدیل شده است. در چنین شرایطی، گاه روایت‌های تبلیغاتی و ادعاهای بزرگ رسانه‌ای چنان از واقعیت‌های میدانی فاصله می‌گیرند که شکاف میان «آنچه گفته می‌شود» و «آنچه در میدان رخ می‌دهد» به یکی از مسائل اصلی جنگ‌های جدید تبدیل می‌شود.
حجت‌الاسلام والمسلمین امین کریمی‌پور در تحلیلی درباره تحولات جنگ‌های جدید معتقد است که یکی از ویژگی‌های مهم درگیری‌های امروز، شکل‌گیری «جنگ روایت‌ها» در کنار جنگ سخت است. در این نوع نبرد، طرف‌ها تلاش می‌کنند با استفاده از رسانه، شبکه‌های اجتماعی و عملیات روانی، تصویری خاص از میدان نبرد ارائه دهند؛ تصویری که لزوماً با واقعیت‌های عینی هم‌خوانی کامل ندارد. به گفته وی، گاه حجم ادعاها درباره موفقیت‌ها یا شکست‌های طرف مقابل به اندازه‌ای افزایش می‌یابد که مرز میان واقعیت و روایت دچار ابهام می‌شود.
وی تأکید می‌کند تجربه جنگ‌ها نشان داده است که روایت‌های تبلیغاتی اگر از واقعیت‌های میدانی فاصله بگیرند، در بلندمدت کارایی خود را از دست می‌دهند. در مقابل، جوامعی که توانسته‌اند میان قدرت میدانی، انسجام داخلی و روایت رسانه‌ای هماهنگی ایجاد کنند، در جنگ شناختی نیز موفق‌تر عمل کرده‌اند. در چنین شرایطی، سرمایه اجتماعی، اعتماد عمومی و آگاهی جامعه نسبت به جنگ روانی دشمن، به یکی از مهم‌ترین عوامل خنثی‌سازی عملیات تبلیغاتی تبدیل می‌شود.
کریمی‌پور در ادامه می‌افزاید که در منازعات پیچیده منطقه‌ای، برخی بازیگران تلاش می‌کنند با بزرگ‌نمایی ادعاها یا طرح روایت‌های اغراق‌آمیز، افکار عمومی را تحت تأثیر قرار دهند. با این حال، آینده تحولات نه بر اساس روایت‌های رسانه‌ای، بلکه بر مبنای واقعیت‌های میدانی، توانمندی‌های واقعی و میزان انسجام اجتماعی تعیین خواهد شد. به همین دلیل، تقویت آگاهی عمومی و توجه به واقعیت‌های قابل‌راستی‌آزمایی، یکی از مهم‌ترین الزامات مواجهه با جنگ‌های شناختی در عصر جدید است.
وی افزود: در نهایت باید توجه داشت که در جنگ‌های امروز، پیروزی تنها در میدان نظامی تعریف نمی‌شود؛ بلکه مدیریت روایت، حفظ انسجام اجتماعی و تکیه بر واقعیت‌های میدانی، عناصر تعیین‌کننده در شکل‌دهی به نتایج نهایی هستند. هر اندازه فاصله میان روایت رسانه‌ای و واقعیت کمتر باشد، امکان تأثیرگذاری و اقناع افکار عمومی نیز بیشتر خواهد بود.نویسنده: حجت‌الاسلام والمسلمین امین کریمی‌پورمدیر رسانه شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی سیستان و بلوچستان
#جنگ_روایت‌ها#جنگ_شناختی#امنیت_رسانه‌ای#تحلیل_راهبردی